Witaj na portalu www.powiatlubinski.pl
Dziś jest niedziela, 14 sierpień 2022. Imieniny: Euzebiusza, Maksymiliana

Stara Rudna (Alt Raudten)

Zgłoś nadużycie  Drukuj artykuł  Pobierz jako PDF
Autor: doc_kac  Data dodania: 30.05.2011 10:15   Data modyfikacji: 30.05.2011 10:17

Oceń artykuł:

Stara Rudna (Alt Raudten)



Historia
Miejscowość założona w 1261 roku na prawie niemieckim. Książę Konrad II Głogowski, który lokował Głogów na prawie niemieckim i w 1270 r. wzniósł zamek w Wołowie, wydał dla Starej Rudnej istotne przywileje. W dokumentach kanoników jest wymieniony w 1366 r. kościół w Starej Rudnej. W 1442 r. miejscowość strawił pożar (kościół ocalał), jednakże wkrótce za sprawą von Lüttwitzów Stara Rudna została podniesiona ze zgliszczy. W 1523 r. istniejący tu katolicki kościół zostaje przejęty przez ewangelików. Istnieją tu również dobra rycerskie, których dokładniejsze dzieje znane są jednak dopiero od 1654 r. (wcześniej należały m.in. do wspomnianych Lüttwitzów). W 1654 r. ich właścicielem był Abraham von Prittwitz, zaś wspomagał go Geogrg Friedrich von Fa;ckenhein z Brodowa, potem należały do Georgia Abrahama von Langenau.

Kolejnym właścicielem był naczelnik prowincji hrabia Johan Ludwig von Nastiz, od niego dobra nabyła rodzina von Minkwitzów i była w ich posiadaniu do 1729 r. W tym zaś roku Karl Otto von Minkwitz sprzedał majątek baronowi Georgowi Heinrichowi von Sak, człowiekowi człowiekowi licznych kontraktach towarzyskich, założycielowi tutejszego ogrodu, jak mówiono "w guście francuskim". Po śmierci von Sacka (w 1777 r.) dobra dostały się w ręce radcy prawnego von Scheinitza, po którym odziedziczył je jego syn i w rękach tej rodziny przetrwały niezwykle długo, bo do 1945 r. Tak długi okres stabilnej własności musiał korzystnie wpłynąć na gospodarkę dobrami, a także, jak się zdaje, pośrednio na wieś. W 2 poł. XIX w. wykształciła się tu własność gminna. Przy kościele ewangelickim wzniesiono szkołę (założoną niemal równocześnie z przyjęciem świątyni od katolików) funkcjonowały w niej dwa folwarki i trzy młyny ( już w 4 ćw. XVIII w.), które nosiły nazwy: Eichmühle, Kirschmühle i Sandmühle.


Historia założenia pałacowego – parkowego.

Jak już wspomniano w 1729 r. baron von Sack przystąpił do organizowania ogrodu o "smaku francuskim". Należy przypuszczać, iż było to założenie o symetrycznym, osiowym charakterze, zapewne z podziałem na kwatery. Jego spadkobierca, von Schweintz, założenie to przekształcał tak, iż w ówczesnej swej formie nawiązywało w jakimś sensie do założenia w Karlsruhe, które było zresztą wzorem dla innego znanego Śląskiego parku i ogrodu o tej samej nazwie (Carlsruhe – pokój, woj. Opolskie). Von Sack nie działał w dziewiczym terenie; wiadomo, iż wówczas istniał drzewostan parkowy, który był zapewne współczesny wzniesionej tu barokowej rezydencji przez Nostitzów. Istniejące jednak do dziś relikty parku w Starej Rudnej pochodzą głównie z późniejszego wczesnoromantycznego założenia. Czytelna jest nadal główna oś wodna zakończona obustronnie owalnymi rozszerzeniami, fragmenty kamiennej studni (była ona swego rodzaju aranżowana na "starą" za pomocą okładziny z mchu i usypanych luźno wokół kamieni), mostku wejściowego, kaskad wodnych (niewielkich progów) na cieku wodnym, reliktów okrągłej świątyńki w duchu antycznym (o 8-miu jońskich kolumnach z drewnianą więźbą dachową) na wzgórzu przy drodze z Rudnej do Wądroża. Z wierzchołka tego wzgórza widoczna była mała wysepka na rozlewisku wodnym (od dziś czytelne są na niej kamienne elementy piaskowce). Jak się zdaje, kolejne przekształcenie parku miało miejsce około poł. XIX w.: wytyczono wówczas szereg nowych alejek o swobodnym płynnym dukacie. W założenie włączone zostały leśne tereny bezpośrednio z nim sąsiadujące)w literaturze jest wzmianka o "wzgórzu świerkowym"). Wszystkie natomiast źródła, począwszy od 80-stych lat Xviii., podkreślają wyjątkową urodę i okazałość tego założenia, zwracając jednocześnie uwagę, iż stanowiło ono szczególnie chętnie odwiedzaną osobowość okolicy przyciągającej doń liczną publiczność, także z odleglejszych miejsc, np. z Wrocławia.

Park zachował swe pierwotne granice, czytelny i zachowany jest układ wodny (wymaga on jedynie oczyszczenia), czytelne i zachowane są drogi parkowego, w tym bardzo interesujący motyw tzw. "gęsiej stopy" w części północno – wschodniej parku. Nie uległy zniszczeniu kształtowane elementy terenu: wzgórze Parnasu z śladami pawilony i pozostałe wzniesienia, trasowane w zboczach drogi oraz nasypy. Jedynym elementem, który burzy dawny układ parku jest urządzenie na fragmencie terenu szkółki leśnej z iglarkami. Drzewostan parku w dużym stopniu odpowiada gatunkowo dawnemu.

Bibliografia

www.rudna.pl