Witaj na portalu www.powiatlubinski.pl
Dziś jest sobota, 21 maj 2022. Imieniny: Kryspina, Wiktora

Chróstnik. Pałac

Zgłoś nadużycie  Drukuj artykuł  Pobierz jako PDF
Autor: doc_kac  Data dodania: 23.07.2010 10:41   Data modyfikacji: 23.07.2010 10:41

Oceń artykuł:

Pierwotnym założeniem obecnej budowli był dwór obronny stanowiący siedzibę rodu von Brauchitsch już w końcu XIII wieku. Rodzina ta przebywała tu do 1637 roku. Od tego roku właścicielem został Nicolaus von Haugwitz, dalej ród von Lucke, von Kottwitz, późnej książę Ferdynand - brat króla pruskiego Fryderyka II Wielkiego.
Inicjatorem budowy wspaniałej barokowej rezydencji, którą wzniesiono w latach 1723-1728 w miejscu wcześniejszego zamku, był ówczesny właściciel Chróstnika, pułkownik polsko-saksońskich wojsk królewskich, Georg Karl von Haugwitz. Natomiast autorem projektu pałacu i założenia parkowego był znakomity architekt legnicki pochodzenia szwedzkiego Martin Frantz. Był on twórcą takich dzieł architektonicznych jak pałace
w Chocianowie, Rząśniku, Włoszakowicach i Dziesławiu oraz licznych budowli sakralnych zaliczanych do najcenniejszych zabytków architektury barokowej nie tylko na Śląsku (Siciny, Jelenia Góra, Rokitno, Zbąszyn, Leszno i innych).
Bogata architektura pałacu oparta jest na różnorodnych kompozycjach symetrycznych. Fasada frontowa podzielona jest na trzy partie, z których centralna, o trzech kondygnacjach jest cofnięta i wykończona tarasem na poziomie I piętra. Pod nim znajduje się, obramowany ukośnie ustawionymi pilastrami, główny portal wejściowy o wykroju koszowym. Portal wejściowy na taras zwieńczony jest bardzo bogato zdobionym kartuszem herbowym. Partia centralna wykończona jest ozdobnym szczytem, zwieńczonym przerywanym łękiem
i bocznymi spływami oraz wazonami. Całość tej części pałacu charakteryzuje się bogatym wystrojem i formą detali architektonicznych jak wykrępowanie balustrady tarasu, pilastry, gzymsy, kartusz, balustrada w szczycie fasady i fantazyjnie wygięte obdasznice. Symetryczny układ fasady centralnej podkreśla kompozycja podjazdu, ujętego balustradą i kamiennymi barokowymi latarniami. Dwie partie boczne, stanowiące skrzydła pałacu są znacznie skromniejsze, a ich dekoracja oparta jest na płaskich, szerokich pilastrach i skromniejszych w formie opaskach okiennych. Nieco inny układ tworzy również symetryczna fasada parkowa,
której część środkowa jest wysunięta z głównego korpusu. Z niej dodatkowo wysunięto trójosiowy ryzalit zwieńczony szczytem architektonicznym, wzorowanym na szczycie fasady głównej. Na piętrze znajduje się balkon, stanowiący zwieńczenie bogatego portalu o profilu koszowym z dwoma ukośnie ustawionymi pilastrami przechodzącymi w konsole podtrzymujące kamienną balustradę balkonu.
Podobnie jak w fasadzie frontowej, symetrię podkreślają balustrady i rzeźby tarasów oraz schodów prowadzących do parku. Całość budowli przykryta była ceramicznym dachem mansardowym zdobionym poddaszowymi nadbudówkami oraz kominami o oryginalnych kształtach i zwieńczonych gzymsami. Wnętrza o układzie korytarzowym z centralnym rozrządem z hollu. Najciekawszym pomieszczeniem była reprezentacyjna sala balowa
o ośmiu przęsłach i płaskim stropie żeglasto - krzyżowym, zdobionym licznymi freskami.
Na parterze jadalnia z kominkami zdobionymi tarczami herbowymi.
W 1804 roku nowym włodarzem Chróstnika został hrabia Samuel Philip Gottfried von Schmettow. Zapoczątkował on ponad stuletnie panowanie tego rodu nad chróstnickimi dobrami. Kolejnym właścicielem obiektu został w 1907 roku Rochus von Luttwitz. Z jego to inicjatywy dokonano w latach 1908-1909 unowocześnienia pałacu dobudowując do północnej części oficynę kuchenną. Następnym posiadaczem majątku został von Schierstaedt (Schierstädt). Ostatnimi prywatnymi właścicielami pałacu od 1927 roku była rodzina von Klitzing i w ich posiadaniu pozostawał on do roku 1939, kiedy to rezydencję zaadoptowano na potrzeby rezerwowej kwatery Dyrekcji Kolei Państwowych z Wrocławia.
W lutym 1945 roku do niezniszczonego obiektu wkroczyli Rosjanie. W pałacu urządzono szpital wojskowy (lazaret), a następnie zamieszkiwali go urzędnicy i oficerowie Północnej Grupy Wojsk Armii Radzieckiej z Legnicy. Na początku lat pięćdziesiątych ograbiony i podniszczony pałac przekazano Polakom, w którym do lat sześćdziesiątych miał siedzibę Centralny Ośrodek Szkolenia Kombajnistów Ministerstwa Rolnictwa. W roku szkolnym 1960/1961 zainaugurowano tu działalność szkoły rolniczej, którą w 1975 roku przeniesiono do nowo wybudowanego budynku, a w pałacu urządzono internat. W nocy
26 września 1976 r. pałac został strawiony przez ogień i od tamtej pory popada stopniowo
w ruinę. Trudno dzisiaj jednoznacznie wyrokować, czy pałac w Chróstniku podzieli tragiczny los setek zamków, pałaców i dworów śląskich, czy też nadejdą dlań lepsze, szczęśliwsze lata. Być może ostatnia karta historii tej rezydencji nie została jeszcze definitywnie zamknięta.

Bibliografia

Rusewicz Henryk "Zabytki Powiatu Lubińskiego"